Sinds 2019 bijna halvering van aanvragen voor nieuwe woningen en flats

Het aantal vergunningsaanvragen voor nieuwe woningen in Vlaanderen is in 2025 naar een historisch dieptepunt gedaald, wat volgens Embuild Vlaanderen een wooncrisis onafwendbaar maakt

Belangrijkste punten:

• Historisch dieptepunt: De vergunningsaanvragen voor nieuwbouw in Vlaanderen zijn in 2025 verder gedaald, wat wijst op een aanhoudende, negatieve trend sinds 2019.
• Wooncrisis: De bouwsector waarschuwt dat het gebrek aan nieuwe woningen de wooncrisis verergert, wat leidt tot een structureel tekort.
• Brede terugval: Niet alleen nieuwbouw, maar ook het aantal aanvragen voor renovaties en sloop/heropbouw neemt af.
• Oorzaken: De daling wordt toegeschreven aan hoge bouwkosten, rentestanden en onzekerheid over regelgeving

Samen met de bouwsector roepen wij op tot dringende actie om de vergunningsprocedures te versnellen en meer bouwprojecten mogelijk te maken om zo de opstapelende wooncrisis te bezweren.

‍

Voor 2025 staat het definitieve bilan op 11.727 vergunningsaanvragen voor nieuwe woonprojecten. Dat is 40% minder dan in 2019 (19.603 aanvragen). Jaar na jaar lopen de vergunningsaanvragen terug. Dat is slecht nieuws voor het woonaanbod en de woningprijzen in Vlaanderen, want ook het aantal nieuwe bijkomende wooneenheden (woningen en flats), neemt sterk af. In vergelijking met 2024 bevatten de vergunningsaanvragen er 8% minder; in vergelijking met topjaar 2019 gaat het om een afname met maar liefst 44%.

“Embuild Vlaanderen volgt met zijn ‘Bouwbalans’ de evolutie op van de vergunningsaanvragen op de voet. Zo kunnen we in een vroeg stadium de evolutie van onze woningmarkt voorspellen. Terwijl de vraag naar woningen enkel groeit, bereiken de vergunningsaanvragen in 2025 een dieptepunt. Dat is rampzalig voor de woningmarkt waar de druk op starters in de komende jaren enkel zal toenemen. De Vlaamse regering en de lokale besturen hebben de sleutels van de oplossing in handen om de wooncrisis nog te milderen. Zij kunnen het woonbeleid een kickstart geven.”, zegt Caroline Deiteren van Embuild Vlaanderen.

“Met zijn bouwboost wil Vlaams minister Brouns samen met de sector pilootprojecten opstarten om verlaten bedrijfssites versneld in te zetten voor betaalbaar wonen en leefbare kernen. Dat is alvast een belangrijk signaal en een stap in de goede richting”, voegt zijn eraan toe.

Ferme terugval van vergunningsaanvragen

In 2025 waren er 11.727 vergunningsaanvragen. Dat is nog minder dan in 2024 toen met 11.871 al een dieptepunt werd bereikt. Zo overschreden de aanvragen in 2019 en 2021 nog ruim de 19.000 projecten. De impact is groot op het aantal nieuwe wooneenheden (huizen en flats) die kunnen worden gerealiseerd. Die zakken in 2025 weg naar 41.157, terwijl het in 2024 om 44.841 ging en in 2019 nog zelfs om 73.776. Voor 2025 vallen de wooneenheden uiteen in 25.000 flats en 16.000 woningen.

Maar het gaat om aanvragen. Er zijn bijgevolg nog heel wat hordes te nemen. In de praktijk worden die bijlange niet allemaal gerealiseerd door weigeringen, lange vertragingen en andere drempels tijdens het projectverloop. Volgens statistiek Vlaanderen was er in 2025 een werkelijke toename van 26.500 woningen in Vlaanderen. Het gaat hierbij om realisaties die jaren eerder werden aangevraagd en goedgekeurd.

“Er zijn te weinig woningen in Vlaanderen en er komen er te weinig bij. Er zijn vandaag zo’n 3,4 miljoen woningen maar 14% heeft geen domicilie en is bestemd voor tweede verblijven, vakantiewoningen, studentenkoten, verblijven voor arbeidsmigranten, frictieleegstand enz. Naast het aantal huishoudens nemen ook die noden aanzienlijk toe. Bovendien wachten er 200.000 kwetsbare huishoudens op een sociale woning. Embuild berekende onlangs dat er tegen 2050 in Vlaanderen zeker 600.000 extra woningen nodig zullen zijn”, beklemtoont Caroline Deiteren.

Vandaag bedraagt de gemiddelde huizenprijs in Vlaanderen 375.000 euro. Dat is 75.000 euro meer dan vijf jaar geleden. Ook is dat 100.000 euro meer dan in Wallonië. De prijzen van de appartementen stegen in Vlaanderen van 246.000 euro naar 282.000 euro in vijf jaar tijd. Maar de gemiddelde prijs van een nieuw appartement ligt vandaag nog eens 100.000 euro hoger (bron: vastgoedbarometer). Daarenboven blijken huizen en flats steeds kleiner te worden.

“Traditioneel wordt aangenomen dat de Vlaming te groot woont, maar nu zien we een shift optreden op de woningmarkt. Terwijl de gemiddelde vloeroppervlakte in 2018 nog meer dan 200 m² bedroeg, is dat intussen afgenomen tot 134 m². Dat gaat over huizen en flats samen. Onmiskenbaar komt de markt tegemoet aan de vraag naar compacte woningen en appartementen voor singles en kleine gezinnen”, zegt Caroline Deiteren.

Meer en kleiner bouwen, maakt betaalbaarder

“Er is niet één reden waarom bouwen en wonen zo duur is in Vlaanderen, maar er zijn wel vier kernfactoren: de hoge stand van de rente, het aantal beschikbare woningen, de kostprijs van de materialen en de hoge belastingdruk. Aan de eerste factor kunnen we niet zoveel doen, aan de andere wel. Waarop wachten we om als samenleving ervoor te kiezen wonen betaalbaarder te maken?”, aldus Caroline Deiteren.

1. Realiseer nu een vergunningenrevolutie. De Vlaamse regering heeft 45 adviezen en 140 voorstellen ontvangen van de Gemengde Commissie Vergunningen. Zet die nu snel om in een concreet actieprogramma. Want vandaag slorpen lange en onzekere vergunningsprocedures enorm veel tijd, geld en energie op.
2. Verminder de hoge lasten op bouwprojecten. Zeker nieuwbouw wordt bij ons overbelast. Meer dan 40% van de kostprijs van een nieuw appartement of een nieuwe woning heeft betrekking op registratierechten, btw en loonlasten. De Vlaamse regering kan daarop ingrijpen door de registratierechten op de grond naar 2% te verlagen. Op die manier wordt de aankoop van een nieuwbouw meer gelijk behandeld met de aankoop van een bestaande woning, waarvoor sinds 1 januari 2025 een registratierecht van 2% geldt. Ook vraagt de bouwfederatie een verlaagd btw-tarief van 6% voor de bouw en de aankoop van de enige en eigen woning en voor de bouw van woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd aan een natuurlijke persoon, naar analogie met het bestaande btw-stelsel voor sloop en heropbouw.
3. Aanpak van lokale beperkingen. Te veel woningbouwprojecten worden vertraagd of sneuvelen door overmatige regels en beperkingen zoals de minimum opgelegde oppervlakten van 100 m² voor appartementen. Lokale overheden dienen bovendien een proactieve rol te spelen in het aanwijzen van bouwlocaties, waarbij ze dan mee aan de kar gaan trekken.
4. De Vlaamse overheid moet versneld inzetten op het faciliteren van sociale huisvesting en het beschikbare aantal sociale woningen en aanverwante systemen uitbreiden. We vragen om daarbij een open model te hanteren waarin ook private actoren meer dan vandaag kunnen bijdragen aan sociale huisvesting.

“Met zijn bouwboost wil minister Brouns via pilootprojecten verschillende knelpunten aanpakken. Samen met de bouwsector wil hij woonprojecten op verlaten bedrijfsites sneller gerealiseerd krijgen, die zullen bijdragen aan leefbare kernen en betaalbaar wonen. Om het proces te versnellen kunnen zij rekenen op minder lasten, minder administratieve rompslomp en een snellere doorlooptijd voor de vergunning”, besluit Caroline Deiteren.

De Bouwbalans: vergunningsaanvragen voor nieuwbouw per jaar

Nieuwbouw per woningtype

‍

Bron artikel: persbericht Embuild Vlaanderen - 25 februari 2026